عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

357

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

رعيت ، و عدل بگسترد ، و سياستى نيكو بنهاد ، و رسمهاى خوب آورد ، و هميشه با اهل علم نشستى ، و از آن زشتيها كه پيش از آن از وى رفته بود ، كه مردمان از وى رنجها ديده بودند ، همه را استمالت كرد ، و آن خوى زشت را بنهاد [ 1 ] ، و رسمهاى بدرا بر انداخت . و فرمان آمد مر ابو الحسن را تا با ابو منصور عبد الرزاق حرب كند . چون امير ابو الحسن ، بحرب او رفت ، و بمحكن [ 2 ] و خبوشان [ 3 ] ، سپاه حسن بويه را اندر يافت ، و ابو الحسن اندر عقب او رسيد ، و حرب ( 197 ) بپيوستند ، و آن زهر اندر ابو منصور ، كار كرده بود و مضطر گشته بود ، چشمش نيز كار نكرد . لشكر ابو الحسن چيره [ 4 ] گشتند ، و سپاه ابو منصور هزيمت شدند ، و ابو منصور اندر هزيمت سپاه را گفت : « من فرود آمدم » . گفتند : « وقت نيست » . گفت : « من راحت خويش اندران مىبينم . » ويرا تنها بگذاشتند و برفتند ، و او فرود آمد . در وقت خيل احمد بن منصور بن قراتگين فرا رسيد . غلامى سقلابى فراز آمد ، و سر ابو منصور عبد الرزاق برداشت ، و انگشترين او بستد و پيش مهتر خويش برد . و كار امير ابو الحسن نظام گرفت ، و پنج سال اندر نيشابور مقام كرد و جايى نرفت . پس نامه رسيد از بخارا ، كه به رى شو ( و ) حرب كن ! و وشمگير دبير خويش على دامغانى را بفرستاد ، و خود بر اثر همى آمد . اندر راه به شكار رفت ، خوكى وشمگير را بيفكند و بكشت

--> [ ( 1 - ) ] در اين جا مراد از بنهاد ترك خوى زشت است . [ ( 2 - ) ] در هر دو نسخه چنين‌ست . نام صحيح اين جاى با وسايل موجوده بدست نيامد . مقدسى در احسن التقاسيم ص 352 در منازل بين نشاپور و هرات جايى را بنام نمخكن ذكر مىكند ، و احتمال دارد كه مقصد گرديزى هم همين جايست . [ ( 3 - ) ] خبوشان يا كوچان يا خوجان مركز ناحيت استواء نشاپور بود ( جغرافيه خلافت شرقى 601 ) . [ ( 4 - ) ] هر دو و طبع ناظم و تهران : خيره ؟ ولى صحيح آن در مقابل هزيمت ، چيره است يعنى غالب .